GESCHIEDENIS
Oorsprong en Apostolische Grondslag
De Syrisch-orthodoxe Kerk behoort tot de oudste christelijke kerken ter wereld. Door eeuwen van vervolging, migratie en maatschappelijke veranderingen is zij trouw gebleven aan haar liturgische taal, theologie en kerkelijke gemeenschap.
De Syrisch-orthodoxe Kerk is de rechtstreekse erfgenaam van de Kerk die in Antiochië werd gesticht door de heilige apostel Petrus. Petrus, één van de twaalf apostelen van Jezus Christus, wordt beschouwd als de eerste patriarch van het patriarchaat van Antiochië. Deze apostolische oorsprong vindt haar grondslag in de woorden van Christus:
“Jij bent Petrus, de rots waarop Ik Mijn Kerk zal bouwen.”
— Mattheüs 16:18
Op basis hiervan wordt de Syrisch-orthodoxe Kerk gerekend tot de ene, heilige, universele en apostolische Kerk van het christendom.
Omdat de vroege kerkgemeente bestond uit Syrisch sprekende christenen, werd zij aangeduid als de Syrische Kerk.
Ontstaan van Oost- en West-Syrische Kerken
Binnen de Syrische Kerk ontstond in de loop der eeuwen verdeeldheid. Een deel van de Kerk bleef trouw aan Constantinopel en werd aangeduid als de Oost-Syrische Kerk, later ook bekend als de Nestoriaanse Kerk, genoemd naar Nestorius, patriarch van Constantinopel.
Een ander deel bleef trouw aan het patriarchaat van Antiochië en werd aangeduid als de West-Syrische Kerk. Deze groep werd door tegenstanders ook wel “Jacobieten” genoemd, naar de heilige Jacobus Baradeüs (Mor Yakub Burd’ono), die een cruciale rol speelde in het behoud en herstel van deze kerkelijke traditie. De volgelingen van deze traditie worden tegenwoordig aangeduid als Syrisch-orthodoxen.
De Oecumenische Concilies en Kerkelijke Verdeeldheid
De Syrische Kerk aanvaardde de uitspraken van de eerste drie oecumenische concilies:
- Concilie van Nicea (325)
Dit concilie verzette zich tegen het Arianisme en bevestigde de volledige Godheid van Jezus Christus: gelijk aan en één met de Vader. Arius had deze Godheid ontkend.
- Concilie van Constantinopel (381)
Tijdens dit concilie werd de Godheid van de Heilige Geest bevestigd, in tegenstelling tot de leer van Macedonius, bisschop van Constantinopel.
- Concilie van Efeze (431)
Hier werd de leer van Nestorius verworpen, die stelde dat Christus uit een afzonderlijke goddelijke en menselijke persoon zou bestaan. Het concilie bevestigde dat Jezus Christus één Godmens is. Tevens werd bevestigd dat de Heilige Maagd Maria de Moeder van God is (Theotokos, Syrisch: Yoldath Aloho, God-baarster). Dit concilie leidde tot een definitieve scheiding tussen Oost- en West-Syrische kerken.
Verwerping van Chalcedon en het dyofysitisme
De Kerk van Antiochië verwierp het Concilie van Chalcedon (451). Dit concilie formuleerde de zogenoemde tweenaturenleer, waarin werd gesteld dat Christus bestaat in twee onderscheiden naturen: een goddelijke en een menselijke.
Hoewel de Kerk de leer van Eutyches verwierp, die stelde dat Christus slechts één goddelijke natuur zou hebben, kon de Kerk van Antiochië zich niet vinden in de formulering van het concilie. Zij vreesde dat deze benadering zou leiden tot een herleving van de leer van Nestorius en daarmee afbreuk zou doen aan de eenheid van Christus.
Om deze reden werd de Kerk door tegenstanders aangeduid als “monofysitisch” (één natuur). Deze benaming wordt door de Kerk zelf verworpen. De Syrisch-orthodoxe Kerk belijdt het miafysitisme: de overtuiging dat de goddelijke en menselijke natuur van Christus ongescheiden, ongedeeld en onvermengd zijn verenigd in één God-menselijke natuur.
Deze christologische overtuiging vormt de theologische basis voor het ontstaan en voortbestaan van de Syrisch-orthodoxe Kerk.
Kerkelijke structuur
Aan het hoofd staat de Patriarch van Antiochië en heel het Oosten. Sinds 2014 is Zijne Heiligheid Mor Ignatius Aphrem II de patriarch. Hij wordt beschouwd als de 123e patriarch in de apostolische successie. Zijn zetel bevindt zich in Damascus. Wereldwijd telt de Syrisch-orthodoxe Kerk ongeveer dertig aartsbisdommen.
Het aartsbisdom van Nederland staat onder leiding van Zijne Eminentie Mor Polycarpus Augin Aydin, met zijn zetel in Glane. In Nederland telt de Kerk dertien parochies: negen in Twente, drie in Amsterdam en één in Badhoevedorp.
Wereldwijd telt de Syrisch-orthodoxe Kerk circa 500.000 gelovigen. In Nederland zijn dit ongeveer 20.000 leden. Wanneer ook de gelovigen van de Syrisch-orthodoxe Kerk in India worden meegerekend, bedraagt het totale aantal gelovigen wereldwijd circa 2,5 miljoen.